Արտաշատ մայրաքաղաք

Արտաշատը հին Հայաստանի մայրաքաղաքն էեղել մ.թ.ա. II – մ.թ. V դարերում։

Գտնվում էր Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգիՈստան Հայոց գավառումԵրասխ և Մեծամորգետերի հին հուների միախառնման տեղումԽորՎիրապի բլուրների վրա։ Այս տարածքի վրա այժմերևում են հին քաղաքի պարիսպները և շենքերիհետքեր։ Քաղաքը հիմնադրված է եղելուրարտական բնակավայրի տեղում։ Արտաշատըկառուցվել է Արտաշես Աի օրոք ։ Քաղաքըշրջապատված էր հողերովուր կային ավաններ ուգյուղեր։ Զարգացած էին արհեստները։Արտաշատը հին աշխարհի միջազգային առևտրիգլխավոր կենտրոններից էր։Կար մի քանիկամուրջորոնցից ամենահինն ու հռչակավորը«Տափերականը» կամ «Արտաշատի կամուրջն» էրԵրասխի վրա։ Պեղումներով հայտնաբերվել ենՏիգրան Բի արծաթյասելևկյանպարսկական,կապադովկիականպոնտական և հռոմեականդրամներ։ Գտնվել է նաև կնոջ մարմարե արձան,մեծ քանակությամբ խեցեղենապակեղեն ևմետաղյա իրերորոնք վկայում են երբեմնիտնտեսական ու մշակութային բուռն կյանքը։

Ըստ Մովսես ԽորենացուԱրտաշես Աի օրոք եղելեն ԱնահիտԱրտեմիսի ու ՏիրԱպոլլոնիտաճարներընրանց պղնձաձույլ ոսկեզօծարձանները։ Vդ. 2-րդ կեսից Արտաշատը արդենգյուղաքաղաք էրիսկ հաջորդ դարում հիշվում էորպես դաստակերտ։ Քաղաքի անկմանհիմնական պատճառը կապված է Մեծամորիհունի փոփոխման շրջակայքում ճահիճներիառաջացման հետ։ Հայոց Խոսրով Բ արքայի օրոքարքունիքը տեղափոխվեց Դվին։


Բարդին (չինարին) ու վազը

Այս առակը մեզ սովորեցնում է,որ պետք չէ գոռոզանալ ինպես բարդին,նա մի բան գիտի դու չգիտես,դու էլ այնպիսի բան գիտես,որ նա չգիտի:

Խաչատուր Աբովյան

Խաչատուր Աբովյանը եղել է  գրող, մանկավարժհասարակական գործիչ,  Խաչատուր Աբովյանը հայ նոր գրականության ու մանկավարժության հիմնադիրն է:

1829 թ-ին Էջմիածին է եկել Դորպատի համալսարանի պրոֆեսոր Ֆրիդրիխ Պարրոտը՝ Մասիս (Արարատ) լեռը բարձրանալու նպատակով: Եփրեմ կաթողիկոսն իր քարտուղար և սինոդի թարգմանիչ Աբովյանին հանձնարարել է ուղեկցել Պարրոտի արշավախմբին: Նույն տարվա հոկտեմբերի 9-ին նրանք բարձրացել են Մեծ Մասիսի գագաթը:1830–35 թթ-ին պետական կրթաթոշակով ուսանել է Դորպատի համալսարանում, սովորել մի շարք լեզուներ՝ գերմաներեն, ֆրանսերեն, անգլերեն, լատիներեն, ուսումնասիրել բնական և հասարակական գիտություններ, երաժշտություն: 1836 թ-ին վերադարձել է հայրենիք: Նա ստեղծագործել է երեք լեզվով՝ հայերեն, ռուսերեն և գերմաներեն: Գրել է չափածո («Զգացմունք ցավալի սրտիս», «Գարուն», «Սեր առ հայրենիս») և արձակ («Պարապ վախտի խաղալիք», «Թուրքի աղջիկը», «Առաջին սեր»)  գործեր:1841 թ-ին Աբովյանի «Վերք Հայաստանի, ողբ հայրենասերի» պատմավեպով սկզբնավորվել է հայ նոր գրականությունը: Վեպում պատկերված են հայ ժողովրդի ծանր դրությունը :Վեպում նկարագրված դեպքերն ու դեմքերը պատմական են: «Վերքը» գրված է ժողովրդին մատչելի լեզվով, որը կառուցվածքով, լեզվով ու ոճով, բնության տեսարանների նկարագրությամբ նորություն էր հայ գրականության մեջ:

Ապրիլի 2-ին  վաղ առավոտյան դուրս է եկել տանից և այլևս չի վերադարձել: Նրա առեղծվածային վախճանի հանգամանքները   դեռևս չեն պարզվել. աքսորվե՞լ է արդյոք, թե՞ սպանվել…

Աբովյանը սկզբնավորել է հայ ազգագրությունը, քրդագիտության հիմքն է դրել 

Հայաստանում: Նրա ստեղծագործությունը խոր հետք է թողել հայ գրականության և հասարակական մտքի պատմության մեջ: 

Աբովյանի անունով են կոչվել Հայաստանի քաղաքներից մեկը, փողոցներ և պուրակներ Երևանում, Աբովյանում և հանրապետության այլ վայրերում: Քանաքեռում գործում է նրա տուն-թանգարանը, ՀՀ տարբեր վայրերում կանգնեցված են նրա հուշարձանները:

Which is better?

There was once a man who had three sons, and all of them loved the same girl. Each of them asked the girl the same question, “Will you marry me?” All of them were clever, handsome and strong. The girl liked each of the three young men very much and couldn’t decide which of them was the best.

One day the father of the three brothers said, “Here is some money for you. You will go on a long travel. While you are travelling, you must look for a very, very useful thing. When you find it, you will buy it and bring it home”.

The three brothers travelled for a long time, and they bought three very useful things.

The first young man bought a magic carpet. On it he could fly to any place in no time. The second brother bought a magic looking-glass. When he looked into it, he could see anyone and everything that he wanted to see. The third bought a magic lemon. The juice of that lemon could make a dying man or a woman well again.

The three brothers came together and showed their things to one another. Then one of them said, “We are far from our home and far from our dear girl. Let us look into the looking-glass and see her.”

The second brother took out his looking-glass, and they all looked into it. They saw that the girl was very ill. Then the first brother asked the other brothers to sit down on his carpet and all of them were at the girl’s house in no time. The third brother cut his lemon and gave the juice to the girl. The girl drank it and she was well again.

The young men were very happy.

“Now which of us will you marry?” they asked the girl.

“I thank you all, my dear friends,” answered the girl.  “One of the brothers saw me in his looking-glass, and that helped to save my life. His looking-glass is a very useful thing, and he will have it forever. Another brother brought all three of you on his carpet, and that helped to save me, too. It is also a very useful thing, and he will have it forever. And one of you gave me the lemon juice, and now I am well again. But he has no lemon now. He gave all he had to save me. I will be his wife.”

Այցելություն դեպի Քարաշամբ

Այսօր մենք ընկեր Անահիտի հետ գնացել էինք Հրազդան գետի մոտ Քանաքեռավան-Քարաշամբ ճանապարհովՈւսուցիչներիցմեզ հետ եկել էին ընկեր Անահիտը և ընկեր ՔրիստինենԱռաջինը մենք գնացինք Քարաշամբի դպրոց

Փաստորեն այդ դպրոցում կար կավիճով գրատախտակ և էլեկտրական զանգորով երեխաները հասկանում եներբ է դասամիջոցերբ է դասՄենք դպրոցի երեխաներին և ուսուցիչներին ներկայացրեցինք մեր ենթակայքերըմեր գլխավոր կայքըբլոգները և այլնՄեզ, որպեսնվեր, կավիճներ տվեցին:

 Մեր ճամփորդությունը շարունակեցինք Քարաշամբի դպրոցի մի քանի երեխաների հետ: Այտեղ խմեցինք իսկական աղբյուրի ջուր և տեսանք հանքային ջուր:

Մենք գնացինք Հրազդան  գետի հունովԱյնտեղ շատ գեղեցիկ տեսարան էր,կարծես դրախտում լինեինքԱյնտեղ կար քարերի սիմֆոնիա:


Այնտեղ կայն շատ քարայրներբայց մենք ընդամենը մտանք նրանցից երկուսըԱռաջինի մեջ կային  
շատ չղջիկի բներ  և մի քանի հատ չղջիկներԵրկրորդը լրիվ սառույցով էր պատված:

 

Ճանապարհին մենք հավաքեցինք շատ ծաղիկներԱվտոբուսում շատ ձանձրալի էր ,դրա համար էլ մենք  տարբեր խաղեր էինք խաղումՇատ հավես և տպավորություններով լի ճամփորդություն էրԸնկեր Անահիտը 
ասացոր կարող է մենք ամռանը  վրանային ճամփորդություն կազմակերպենք և գանք Քարաշամբ:






Հրազդանի և Քարաշամբի մասին


Հրազդանը ուրարտերեն՝ Իլդարունի կամ ԶանգունԱրաքսի ձախ վտակն է

Սկիզբ է առնում Սևանա լճից,հոսում հյուսիսարևելքից հարավարևմուտք:Երկարությունը 141 կմ է։Արաքս է թափվում 

ծովիմակերևույթից 820 մ բարձրության վրա։ Միջինհոսանքում անցնում է նեղ ու խոր (120–150 մկիրճով ևհերթափոխվում V-աձև ձորերով ուգոգավորություններովՍտորին հոսանքում հովիտնաստիճանաբար լայնանում է և դուրս գալիսԱրարատյան դաշտԳետի ընդհանուր անկումը մոտ1100 մ էՀամակարգում կան 340 գետակներորոնցից25-ն ունեն 10 կմից ավելի երկարություն, 3-ը՝ մինչև 50կմԽոշոր վտակներն են ՄարմարիկըԾաղկաձորը,Դալարը

Արայի գետըԳետառը։Հրազդան գետի վրագործում են ՍևանիՀրազդանիԱրգելիԱրզնիի,ՔանաքեռիԵրևանի ջրէկները:

 Հրազդանի ափին ենՍևանՀրազդանՉարենցավանԼուսակերտԵրևանքաղաքներըԱրզնի առողջարանըՀովտում ստեղծվելէ հանգստի գոտիԳետի վրա կառուցվածկամուրջներից հնագույնը Կարմիր կամուրջն է (1679 թ.,Երևան):Գետի ափերը բնակեցված են եղել դեռևս հինքարի դարից սկսած (ԱրզնիԵրևանյան քարայրեր ևայլն): Ափերին են կառուցվել ուրարտականԹեյշեբաինի (Կարմիր բլուրև ՊահլավունիներիամրոցներըՍԱստվածածին եկեղեցին (XI դ., Բջնի):

Քարաշամբ


Մակերես` 606կմ2

Բնակչություն` 739

Համայնքում գործում են` 1  դպրոց, 1 մշակույթի տուն,1գրադարան:
Բարձրությունը ծովի մակերևույթից 1450 մ

հեռավորությունը մարզկենտրոնից `40 կմ

ՊԱՏՄԱԿԱՆ ԱԿՆԱՐԿ 
Գյուղ` Արա գետի ստորին հոսանքի հովտում: Գյուղի տարածքում պահպանվել են քարայրներ, կիկլոպյան ամրոց /մթա II-I հազարամյակ/, գերեզմանոց: Գյուղից 3 կմ արելք, 7-րդ դարի փոքր խաչաձև գմբեթավոր Սուրբ Գևորգ եկեղեցու ավերակներ են: Բնակիչները զբաղվում են հացահատիկի մշակությամբ և անասնապահությամբ:
 

Այսօրվա ճամփորդություննը

Այսօր մենք ճամփորդեցինք դեպի Արմավիրի մարզ,Երասխահուն գյուղ:Շատ հետաքրքիր ճամփորդությունն էր:Ավտոբուսում շատ ձանձրալի էր դրա համար մենք սկսեցին զվարճալի խաղեր խաղալ:Հասանք տեղ մի փոքր շրջեցինք դպրոցի տարածքով:Հետո մեզ ասացին,որ պետք է միջոցառմքն գնանք:Այդ միջոցառումը նվիրված էր ապրիլյան քառօրյա պատերազմի հերոսների հիշատակին:Շատ հավես միջոցառում էր:Փոքրիկ աղջիկները գեղեցիկ  եռագույն կիսաշրջազգեստներ էին հագել,փոքրիկ տղանները փոքրիկ զինվորների տեսքով ներկայացան,մեծ աղջիկները Հայաստանի դրոշի գույներով վեփնաշապիկն էին հագել,իս մեծ տղաները զինվորի հագուստով էին:Միջոցառմանը երեխանները երգեցին հայ զինորների մասին ,արտասանեցին,պարեցին հայկական պարեր ,քանի,որ մենք գիտեինք շատ հայկական պարեր մենք էլ միացանք իրենց:Միջոցառումից հետո մի խումբը գնաց վալեբոլ խաղալու,մյուս խմբին այնտեղի երեխանները ներկայացրեցին իրենց դպրոցը,իսկ մյուս խումբը զրույց էր անում այնտեղի երեխանեների հետ:Իսկ հետո մենք գնացինք մեր դպրոց: